እከለት። (ገዓት) by Mussie Bekit July 8, 2020

እከለት። (ገዓት)

እብ ፡ ሙሴ፡ በኪት።

እላ፡ እከለት፡ ወለቼ፡ ኣርያም፡ መሓሪ፡ ታ።

“እከለት፡ ለልብል፡ ቃል፡ ምንላ፡ “እክል” ለልብል፡ ቃል፡ እንደይ፡ ፋግራ፡ ኢተርፍ ፡እብል፡ አና። እከለት፡ ኦሮ፡ ምንላ ፡ ፍቱይ፡ ወእሙር፡ ሙነትና፡ ዎክ ፡ ሕንክልና፡ ታ።ክምላ፡ ጢላን፡ መሀነን፡ ሸውሀቶም፡ ምስል፡ ስፓገቲ፣ ወከበሳ፡ ምስል፡ ጣይታ፣ ወኢትዮጵያውያን፡ ምስል፡ ጥሬ፡ ክቶፎ፣ ወእስያውያን፡ ምስል፡ ሩዝ፡ ለባዲ፡ ውላድ፡ መትሕት፡ ማ፡ መሀነን፡ ሸውሀቶም፡ ምስል፡ እከለት፡ እብ፡ ሐሊባ፡ ወሰሙይ፡ ሔሳሳ፡ ወበርበረ፡ ባዲቲ፡ ቱ። እከለት፡ ለረኣያታ፡“እትዬታ።”ወክም፡ ሬኤካሃ፡ ሕሽመት፡ ወውጅህ፡ ገጽ፡ ትቅብ፡ ልብል፡ እትካ። አዜ፡ ከም፡ ጅንስ፡ እከለት፡ ክም፡ ሀላ ፡እልና፡ ምንድሊ፡ እንዴ፡ ኣንበትኮ፡ እፋርጎ። (1) እከለት፡ ወድና።  እላ፡ እከለት፡ እላ፡ እግላ፡ እትላ፡ ወድና፡ ግንቦ፡ ማሻላ፡ ዎክ፡ ዕፉን፡ ለዋቅዓው፡ ኬዋ፡ ዎክ፡ ሐሽም፡ አባጽሕት፡ ለትትበሸል፡ እከለት፡ ታ። እላ፡ እከለት፡ እላ፡ እግል፡ ልብሉዕዋ፡ ክም፡ ተዓገለው፡ ኦሮ፡ ምንላ፡ አባጽሕት፡ ሰለስ፡ ንጫት(ኵላሶ) ነስእ፡ ከእግል፡ አክያሳትላ፡ እክል፡ ለለሓስዶ፡ ለኢልትረኣው፡ እኩያም፡ መናፋስ፡” እሊ፡ ሀብናኩም፡”ልብል፡ ከለክፎ።(2)እከለት፡ ሁርሁር። እላ፡ እከለት፡ እላ፡ እሲት፡ ዐምሳት፡ እግል፡ ቲለድ፡ ምሕጽ፡ ክም፡ ጸብጣያ፡ እማ፡ ወአግዋራ፡ እንዴ፡ ተኣከበያ፡ ለበለዓሃ፡ እከለት፡ ታ። (3)ገሺሽ።

እሊ፡ ምን፡ ኦሮ፡ ዕበላ፡ ሐሪጭ፡ ለበሽል፡ እከሎታት፡ ብዙሕ፡ ሐሊብ፣ ወሐወስስ፣ ወመራይር፣ እንዴ፡ ጸባሓ፡ ላሊላ፡ ህዳይ፡ ዲብ፡ ቤት፡ መርዓዊ፡ ለልትበላዕ፡ እከሎታት፡ ቱ። (4)እከለት፡ አርብዓ። እላ፡ እከለት፡ እላ፡ ለመርዓት፡ አርብዓ፡ ዮም፡ ክም፡ ወደት፡ እማ፡(ዋልዳይታ) ምስል፡ አንስ፡ ዐድ፡ አቡሃ፡ ወዐድ፡ እማ፡ ነበሪት፡ ወእከሎታት፡ እንዴ፡ ራፍዓያ፡ መጽኣሃ።

ወምንላ፡ እከሎታት፡ ለዐበት፡ ወእብ፡ ሐሊብ፡ ወሰሙይ፡ ሔሳስ፡ እንዴ፡ ጸባሓት፡ ራጾ፡ ቀይሕ፡ ለመስል፡ በርበረ፡ እታ፡ ሰሙይ፡ ሔሳሳ፡ ወጀፋፊራ፡ ለትሰርገት፡ እከለት፡ ለሐማት፡ እግላ፡ መርዓዊ፡ ተሀይቦ። ወለመርዓዊ፡ ምስል፡ ቤት፡ አቡሁ፡ እንዴ፡ ተዐጋላ፡ በላዓ። ወእላ፡ እከለት፡ እላ፡ “እከለት፡ አርብዓ፡“ትትበሀል።(5)እከለት፡ ዋጣይ፣ እከለት፡ ዜናይ፣ እከለት፡ በዐል፡ ዐንቀር፣ እለን፡ ሰለሰ፡ እከለት፡ ሰብ፡ ህዳይ፡ ዲብ፡ ዐድ፣፡ ወለት፡ ክም፡ ዔራ፡ ምንላ፡ በሽል፡ እከሎታት፡ እንዴ፡ ትፋንታያ፡ ዋጣይ፣ ዜናይ፣ ወበዐል፡ ዐንቀር፣ በልዕወን። በዐል፡ ዐንቀር፡ ክቡርቱ፡፡ ወዋጣይ፡ ቤት፡ እም፡ ወአብ፡ እት፡ ለሓምድ፡ ዎክ፡ እት፡ ለትነሽግ፡ ልትመዬ። ወዜናይ፡ ልድሕር። “መድሐር፡ ዜን”ሀይብ። (ፍትሕ፡ መሓሪ፡ ገጽ፡ 114-115 ርኤ) (6)እከለት፡ ክሽክሻን ። እላ፡ እክለት፡ እላ፡ ዲብ፡ ሕላብ፡ ለልቡሎ፡ ዐቢ፡ ጢሾ፡ እንዴ፡ ገፍተኤት፡ ሰሙይ፡ ዐቢ፡ ምስል፡ በርበረሁ፡ ወሔሳሱ፡ ወጀፋፊራ፡ ሐሊብ፡ ወሔሳስ፡ ወገሀር፡ ለመስል፡ በርበረ፡ ወኣስማጣ፡ ክሉ፡ እብ፡ ሔሳስ፡ ለትሻማታ፡ እከለት፡ እግል፡ ሕራብ፡ ሼዬም፡ ገቢለት፡ ወሸዬም፡ ዐድ፡ ወእግል፡ በዐል፡ ፌክ፡ ክም፡ እሽኔ፡ ወጥቅር፡ ለትትሀዬብ፡ እከለት፡ ኣፈት፡ (ዐባይ ሐብሬ፡ ለኣለባ ታ)። (7)እከለት፡ መአካት፡፡ (ክትር፡ ብዝሔ፡ ወክድ፡ ሐር፡ “እከለት፡ መአኮት” ትበሀለት) እላ፡ እከለቲት፡ ንኢሽ፡ እብ፡ ሔሳስ፡ ካልስ፡  ለትራጨቃት፡ እት፡ ዐግሎ፡ ለልቡላ፡ ንኢሽ፡ ጢሾ፡ እንዴ፡ ወደታ፡ ለሐማት፡ እምላ፡ መርዓት፡ ለወለታ፡ ምንላ፡ ቤት፡ ክም፡ ረፋዓት፡ እግላ፡ መሳኒት፡ ተሀይባ፡፡ ወላማሳኒት፡ ጥዕም፡ እንዴ፡ አበለው፡ ምና፡ እትላ፡ ሐማት፡ በሉሳ፡ ወላሐማት፡ እብ፡ ምንግራላ፡ አብሎ፡ ለተኮበት፡ እንዴ፡ ቃልዓት፡ እፍግር፡ ተብላ፡ ከአጀኒት፡ ግለች፡ ወድያ።(8) እከለት፡ ሕቅነት። እላ፡ እከለት፡ እላ፡ ምንላ፡ ብዕድ፡ እከሎታት፡ ፍንቲት ፡ ታ፡፡ እማትና፡ ሔሳስ፡ እግል፡ ለምክካ፡ ሐዛያ፡ ምን፡ ገብእ፡ ሰልፍ፡ ለዝበድ፡ እታ፡ ካልዕ፡ እንዴ፡ አታያሁ፡ ለፋላሓሁ። ወሐር፡ ዲብ፡ ጢሾ፡ ዐባይ፡ በልሳሁ፡ ከእታ፡ ካልዕ፡ ትኩም፡ ሐሪጭ፡ ቅሎ፡ ሽዒር፡ ለኣትያ፡ እግል፡ ቃዶትላ፡ ሔሳስ። ከእብ፡ ድጋማን፡ ለማክክ፡ ዝበድ፡ እታ፡ ካልዕ፡ በልሳሁ፡ ኣስክ፡ ግሩም፡ ዲብ፡ ሔሳስ፡ ልትቃዬር። ወሓር፡ ለሐሪጭ፡  እት፡ እከለት፡ ለቃብል፡ ወላሔሳስ፡ ምን፡ ለዐል፡ ቀምበይበይ፡ ክም፡ ቤላ፡ ዲብ፡ ዕጎት፡ ልትጃለል፡ ወምና፡ ዕጎት፡ ዲብ፡ ዕከት፡ እብ፡ መ’ረታ ፡ (መረት)፡ ልትጃለል። ወላ፡ እከለትላ፡ ሕቅነት፡ ምንላ፡ ካልዕ፡ ዲብ፡ ጢሾ፡ ወድዋ። ሔስስ፡ ካልስ፡ ታ፡ ሐሊብ፡ ኢተሓዜ፡ ወበርበረ። ወክትር፡ ለጠዐማ፡  አንጃብካ፡ እታ፡ አንኩካ፡ ልትሻረብ። ወላ፡ መሽከሪትካ፡ ምን፡ ቃምዶ(ዛብጦ)፡ እትካ፡ ኩሉ-ክሉ፡ ኢትትወለብ። ወላእደካማ፡ ኢታሐጽባ፡ ክትር፡ ለጥዑም፡ ጸናሃ።(9)እከለት፡ ሕስዕት። ሀተሎታ፡ ሕሻካ። ሰሙይ፣ አላባ፡ ሔሳስ፣ አላባ፡ ሐሊብ፣ አላባ፡ ወበርበረ። እከለት፡ ሓጋይ፡ ሐጋይቶ ፡ታ። (10)እከለት፡ ስምፋእ፡፡ እላ፡ እከለት፡ እላ፡ ለመርዓት፡ ክም፡ ዐምሰት፡ እታ፡ ሳብዕ፡ ወርሓ፡ እግል፡ ትሕረስ፡ ዲብ፡ ዐድ፡ አቡሃ፡ ለተቀብል፡ እታ፡ ምዕል፡ እታ፡ ምሰታ፡ አግዋራ፡ ለለበሽላሃ፡ ወምስል፡ ለልደራራሀ፡ እከለት፡ ታ። እከለት፡ ደሐን፡ ዐሊ፡ ታ። (11) እከለት፡ ድራር፡፡ እላ፡ እከለት፡ እላ፡ ሐቆ፡ ቃብር ፡ ዲብ፡ ቤትላ፡ ሞታ፡ ዎክ ፡ ሞተት፡ ለለትማሱ፡ ወላልትመዬው፡ ለበልዕዋ፡ እከለት፡ ታ። ከሰልፍ፡ እግል፡ ልብልዑ፡ ክም፡ ታዐገለው፡ ምንላ፡ እከለት፡ ሰለስ፡ ነኣይሽ፡ ንጫት፡(ኵላሶ) ልትናሳእ፡ ከእብ፡ ስምላ፡ ማይት፡ ዲብ፡ ሐንተላ ፡ ዐርቃይ፡ እብ፡ ሐት፡ ሐቴ ለኩፈን፡።  እከለት፡ ምን፡ እክል፡ማሼላ፣ ምን፡ ሽዒር፣ ምን፡ ሽርናይ፣ ምን፡ ብልቱግ፣ ወምን፡ ዕፉን፡ በሽል። እከለት፡ ሰነት፡ ሰኒ፡ ግሩም፡ ለለባሽላ፡ እደሄን፡ ጥቁይ፡ አንስ፡ ሀላያ። ምንላ፡ ቃዳምያት፡ እማትና፡ እምዬ፡ አግዱባይት፡ እሲት፡ ወድ፡ ምቅልም፡ እብ፡ አብሼሎት፡ እከለት፡ ልትጃጋራ፡ ዐላ፡ አለቡ። ወሐቆሀ፡ ሐቆ፡ እምዬ፡ አግዱባይት፡ ወለቼ፡ ኣርያም፡ መሐሪ፡ ታ። እላ፡ እከለት፡ እንዴ፡ ኣብሸለት፡ ምስላ፡ ወጅባ፡ ኩሉ፡ ሰሙይ፡ እብ፡ ሔሳሱ፣ ሐሊብ፣ ምስል ፡ሔሳሱ፣ ወበርበረሁ፣ ወምንኩሉ፡ ዝያዳ፡ ዲብ፡ ጢሾ፡ ወግረተት፡ እንዴ፡ ከረታ፡ እብ፡ መከንብያሃ፡ ወቅልወታ፡ ሰበት፡ ለአከት፡ እቼ፡ እብ፡ ስምዬ፡ ወእብ፡ ስም፡ ኩሎም፡ መንሳዕ፡ ውላድ፡ ሀይገት፡ ዲብ፡ አፍሪቃ፣ ዲብ፣ አሜሪካ፣ ዲብ፡ ኤውሮጳ፣ ወእስያ፡ ለነብሮ፡ “ደም፡ ኢተብሽሊ” አገናዕ፡ ወለቼ፡ አርያም፡ እብላ። ጠቆት፡ (ውሕልና)ምን፡ እም፡ ወሩሳ። ወለት፡ ሕቼ፡ ቅድስቲ፡ ወድ፡ ህብቴስ፡ እንቲ፡ ሌጣ።

“ሐሊብ፡ ለለሐዜ፡ እብ፡ ሀወቱ፡ ወሔሳስ፡ ለለሐዜ፡ እብ፡ ዕከቱ”

ወእከለት፡ ሐብሬ፡ አለባ፡ እግል፡ ልብላዕ፡ ለለሐዜ፡ እብ፡ መንከቱ፡

ወለቼ፡ ኣርያም፡ መሐሪ፡ ልትአንገድ፡ መን አመራ፡ ዐዳ፡ ሮራ፡ ደንቨር፡ ቱ፡

ሰነት፡ ኖስ ቃርብ፡ አና፡ ወበደርኮኩም፡ ከሚኒዴ፡ ተልኩና፡

ወድ፡ ምንክብ፡ ገኣ፡ እትና፡”ንጉስ” ኮሮና።

  ፋረጎት፡ ገሌ፡ ቃላት — ሁርሁር፡ በሃለት፡ እብ፡ ሀታሃታ፡ ለትጥሕኖ፡ እክል፡ ቱ።(to grind rapidly,speed, haste) ዕከት— ምን፡ ቀርበት፡ ጣሊት፡ ለትትሻቄ፡ እት፡ ገብእ፡ እግል፡ ከዘኖት፡ ሔሳስ፡ ሌጣ፡ ቅጥምት ታ። ወላቀርበት፡ ለጭገራ፡ ኢልትማራቅ፡ ወእታ፡ ከርሳ፡ እታ፡ መገሰዪሃ፡ “መ’ረት”(መራይር) ለልቡሎ፡ ምን ፡ ጭመም፡ ፍሬ፡ ዕጨት፡ ገርሰት፡ ለፈግር፡ ጸሊም፡ ሕብሩ፡ ከሩ፡ እታ። ሰልፍ፡ ፍሬላ፡ ዕጨት፡ ድብ፡ ካልዕ፡ እንዴ፡ አታ፡ ሰለስ፡ ዮም፡ ግሩም፡ ፋልሕ፡ አስክ፡ ልትሀንተክ፡ ከዲብ፡ ማይማዮ፡ ልትቃዬር። ወክም፡ በርዳ፡ እታ፡ ዕከት ፡ ጀሉሎ። እሊ፡ እግል፡ መጻኒሒቶ፡ (preservative) ቱ፡፡ ወለሔሳስ፡ ሰበባ፡ (fungi) እግል፡ ኢሊዴ፡ ከደፊን፡ ደፊን፡ እግል፡ ኢልጸኔ፡ ለለሐቡሮ፡ ከሚካል፡ ቱ። ከእሊታት፡ መን፡ አምሀረዮም፡ ቱ፡ ምን እንብል፡ ረቢ። ሕንክል—-ነብራ (meal) ቱ። ወላ፡ ብዕድ፡ ትርጉሙ፡ ሕንክል፡ ጨዋ፡ መስወድ፡ (ሎቖታ) ወሕንክል፡ ሐሊብ፡ ሀወት፡ መስል፡ ቱ። ወሕንክል፡ ሔሳስ፡ ክም፡ ዕከት፡ መስል፡ ቱ። “ወሕንክል፡ ንሳእ፡ ሀዬኒ፡ ብርክታካ፡ ዎክ፡ ስንቂ፡ ንሳእ፡ በሀለት፡ ቱ። ለተማተምኮሆ፡ አክትበት፡ እሊ፡ ለተሌ፡ ቱ። — ፍትሕ-መሐሪ፣ አክትበት፡ ሊትማን፣ ወናፋዕ፡ ወድ፡ ዕትማን፣ ደብተርዬ፡ (ናዬ፡ ናይ፡ ሙሴ፡ በኪት)(from my journal) ወላ፡ ትጋመኩዎም፡—ሀዬኒ፡ ሐዋቼ፡ ምንዕብዬ፣ ወኣቶ፡ አብራሃም ፣ ሐሰብአነቢ፣ ቶም።

አርቶዖት፣ አንሼዖት፣ አረሞት፣ ወሰኮት፣ እግልዬ፡ ለጋንሕ፡ ኢኮን። እሊ፡ ክቱብ፡ አስክ፡ ምን፡ እደዬ፡ ፈግር፡ ማልዬ፡ ቱ።  ወዲብላ፡ ሼለቅ፡ (መርመበብ ሓበረታ )ክም፡ ፋግራ፡ ማል፡ ቀርኣቱ ፡ቱ ።(ንብረት ናይቶም ዘንብብዎ እዩ።

አስክ፡ እብ፡ ብዕድ፡ ክቱብ፡ ንትራከብ፡ ረቢ፡ ምን፡ ቀባ፡ ወዐጸባ፡ ልነጀና።

አሚን!!!

Posted in Posts.

3 Comments

  1. 🤣እሊ ዕማም ገመል ወዕማም ኣብዕረት ገሶ ረቢ ልነጀና ምኑ :: ሑዬ ያሲን : ሓጊገታ እከለት ሕና ፈንተና ምና :: ዮም ረክብክዎ ለበሊስካ ካከርካ ልብዛሕ እብል:: እንታ ወርስታ: ወጸጋ : ወዓዚዛ ክል ወክድ እንደይ ካርሞ ሰበት ተተናይቱኒ ሓምደኩም::

  2. ፈተል ከርካ ሑየ ሙሴ ወድ በኪት
    አፉየ ማይ ጃባ ክም ረአኮ ሰእሊ እከለት
    ክም አንስ ራሻይዳ ዕሹብ ሃላ አፉየ ካኢልትረአ ላ ጃባት
    ሕና ጣላመናሃ እከለትና ዲ ኢጣልመት።

  3. ፈተልከርካ፣ ሑየ ሙሴ ወ በኪት
    አፉየ ማየረ ጃባ ክም ረኤኮሃ ላ እከለት
    ሕና ጣላምናሃ፣ ህታ ላቱ ኢጣልመት

Comments